» انواع کیف پول الکترونیک در جهان و نحوه عملکرد آن در بانکداری




بررسی ‌ها از مدل‌ های مختلف کیف پول مجازی در دنیا نشان می‌ دهد که هدف اصلی کیف پول مجازی، تضمین راحتی در پرداخت است. نسل مدرن کیف پول ‌های مجازی عموما در تلفن ‌های همراه جانمایی می ‌شود و این قابلیت می‌ تواند جایگزین مناسبی برای پرداخت ازطریق کارت ‌های بانکی یا اسکناس باشد. از سوی دیگر، این ابزار جدید چالش‌ های ثبت رمزهای یکبار مصرف و سایر اطلاعات را برطرف می‌کند.

بانک مرکزی روز ۳۱ تیرماه امسال بخشنامه ‌ای به بانک ‌ها و موسسات اعتباری درخصوص اجرای مفاد نامه رئیس دفتر رئیس ‌‌جمهوری مبنی ‌بر ارائه برخی خدمات بانکی به صورت الکترونیکی ابلاغ کرد. طی این بخشنامه بانک ‌ها و موسسات اعتباری ملزم به اجرای چهار خدمت الکترونیکی شامل کیف پول الکترونیکی، پرداخت اعتباری، پذیرش و جایگزینی استعلام الکترونیکی و حذف کاغذی مستندات معادل در افتتاح حساب، درخواست و دریافت تسهیلات و درخواست صدور و تحویل دسته چک و استعلام الکترونیکی تضمینی بانکی می ‌شوند.

دیروز چهارشنبه ۵ شهریور بانک مرکزی در همین راستا اعلام کرد: شورای پول و اعتبار به منظور تسهیل در جریان مبادلات خرد، با صدور کیف الکترونیک پول  از طریق بانک ‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی بر اساس ضوابط راهبری و نظارتی که توسط بانک مرکزی تهیه و ابلاغ خواهد شد، مشروط بر آنکه منجر به خلق پول نشود، موافقت کرد. در این گزارش به معرفی کیف پول الکترونیک در جهان و نحوه عملکرد آن در اقتصاد و نظام بانکداری می ‌پردازیم.

 

فواید کیف پول الکترونیکی برای مردم

شاخصه اصلی کیف پول الکترونیکی تضمین راحتی مردم و تسهیل در پرداخت‌ های خرد است. همچنین در این نحوه پرداخت خریدار نیاز به ارائه هیچگونه اطلاعاتی از قبیل رمز یا شماره حساب خود به فروشنده ندارد. به طور مثال در تکنولوژی NFC خریدار می ‌تواند صرفا با قرار دادن تلفن همراه خود روی دستگاه فروشنده مبلغ خرید را جا به ‌جا کند. یکی دیگر از انواع آن نیز استفاده از کیوآر کدهاست یا بارکدهایی است که توسط گوشی همراه خوانده شده و با یک دکمه پرداخت انجام می ‌شود

این نوع پرداخت به صورت محدود در کشور در حال اجرا است. یکی دیگر از ویژگی ‌های مثبت کیف پول امکان استفاده نامحدود است. کاربر صرفا با یک بار وارد کردن اطلاعات حساب خود در کیف پول می‌ تواند برای تعداد دفعات زیاد و مدت طولانی از آن استفاده کند. به عنوان مثال برای خرید از فروشگاه اینترنتی پس از برقراری ارتباط بین سایت و کیف پول شما می ‌توانید بدون نیاز به وارد کردن شماره کارت یا رمز پویا به تعداد دفعات نامحدود خرید کنید. برای هر خرید صرفا نیاز به تایید و وارد کردن یک کد خواهد بود. با توجه به افزایش روزافزون خریدهای آنلاین این ویژگی می ‌تواند گام بزرگی برای تسهیل پرداخت ‌های اینترنتی به شمار بیاید.

 

کیف پول الکترونیکی چیست؟

در ادبیات بانکی کیف پول الکترونیکی به یک سامانه نرم ‌افزاری گفته می ‌شود که به شخص این امکان را می ‌دهد تا بدون نیاز به پول نقد یا کارت بانکی توانایی پرداخت پول داشته باشد. این تراکنش مالی می‌ تواند با استفاده از یک کامپیوتر یا یک گوشی هوشمند انجام شود. حساب بانکی فرد نیز می‌ تواند به کیف پول الکترونیکی متصل باشد. طبق تعریف اتحادیه اروپا، کیف پول الکترونیک باید سه ویژگی داشته باشد: اول آن که روی ابزار الکترونیک ذخیره شده باشد. دوم، توسط هویتی غیر از صادر‌کننده آن مورد پذیرش قرار گرفته باشد و سوم، مبلغی که بابت شارژ دریافت می ‌شود کوچکتر یا برابر با مقداری باشد که کیف پول با آن شارژ می ‌شود.

 

 

انواع کیف پول

کیف پول متناسب با نحوه ارتباط با حساب ‌های بانک ‌های تجاری به دو دسته تقسیم می ‌شود. ساده ‌ترین نوع کیف پول الکترونیکی، کیف پول‌ های بسته (Closed-loop) هستند. این دسته خود به دو بخش کلی تقسیم ‌بندی می شود: اول، کیف پول‌ های بسته در اندازه ‌‌های معین. این گروه از کیف پول ‌های بسته مقدار مبلغ مشخصی اعتبار دارند که به وسیله اطلاعات شناسایی آنها قابل استفاده برای پرداخت ‌های مختلف است.

در اقتصاد امروز کارت هدیه بانک ‌ها یا شرکت ‌ها از این نوع به حساب می ‌آیند. مبلغ کارت هدیه بانک ‌های تجاری مانند کارت‌ های عادی برای هر نوع پرداختی قابل استفاده است. این نوع کارت در ابتدا به منظور هدیه دادن به دوستان و آشنایان توسط بانک ‌های تجاری ابداع و عرضه شد اما با گذشت زمان شرکت ‌ها و کمپانی‌ های بزرگ تجاری نیز اقدام به انتشار کارت هدیه ‌های خود کردند. کارت‌ های هدیه شرکت ‌ها صرفا برای خریدن محصولات مشخصی به کار می ‌رود. به عنوان مثال شرکت هایی مانند اپل، گوگل و آمازون کارت ‌های هدیه ‌ای برای خریدهای کاربران خود عرضه می‌ کنند که غیر از محصولات خود آن شرکت بلااستفاده است.

همچنین امکان بازگرداندن این کارت هدیه ‌ها و نقد کردن آنها به خود شرکت وجود ندارد. مبلغ کارت‌ های هدیه در واقع میزان اعتباری است که از حساب بانکی خارج شده و برای پرداخت بدون نیاز به پول نقد و کارت بانکی قابل استفاده است. پس کارت‌ های هدیه به نوعی یک کیف پول ساده الکترونیکی با مقدار مشخصی هستند که قابلیت پرداخت به صورت آنلاین یا حضوری را به دارنده می‌ دهد. پرداخت با این نوع کیف پول عموما صرفا بر پایه کد شناسایی آن است و در سیستم‌ های عرضه‌ کننده به نام فرد خاصی ثبت نمی ‌شود.

 

کیف پول‌های رایج در کشور

نوع دوم کیف پول الکترونیکی بسته، کیف پول ‌های محدود شرکت ‌ها است. کیف پول بسته نوع دوم از لحاظ ارتباط با حساب بانکی، شبیه به کارت‌ های هدیه شرکت‌ های تجاری هستند. این دسته شامل حساب ‌های مالی کاربران در یک نرم‌افزار، سایت یا شرکت تجاری است. اشخاص می‌ توانند به وسیله درگاه‌ های بانکی به صورت آنلاین حساب خود را به هر اندازه ‌ای که تمایل دارند شارژ کنند. سپس از اعتبار خود برای خرید محصولات یا پرداخت‌ های خدماتی مشخصی استفاده کنند. نمونه این گروه از کیف پول‌ ها در کشور مربوط به فروشگاه ‌های اینترنتی و برنامه‌ های تلفن همراه است. هم ‌اکنون در ایران سرویس ‌هایی برای پرداخت‌ های خدماتی مثل کرایه تاکسی، شارژ و پرداخت قبوض وجود دارد. نوع دیگر و گسترده ‌تر کیف پول الکترونیکی کیف پول‌ های باز

(Open-loop) هستند.

 

خرید با یک چشم به هم زدن

کیف پول باز انواعی از کیف ‌های الکترونیک به حساب می ‌آیند که در ارتباط مستقیم با سیستم بانکی قرار دارند. از این نوع کیف پول برای هر پرداختی می‌ توان استفاده کرد. به نوعی می ‌توان گفت این شکل از پرداخت می ‌تواند جایگزین کامل کارت‌ های بانکی در پرداخت‌ های خرد باشد. امروزه کیف پول باز در کشورهای توسعه ‌یافته رایج‌ ترین نوع کیف پول است. یک کیف پول باز حاوی اطلاعات حساب مالی شخص است؛ به صورتی که دارنده کیف پول می‌ تواند بدون نیاز به وارد کردن دوباره اطلاعات بانکی خود برای هر خرید به پرداخت مبلغ اقدام کند. به این ترتیب خریدار با وصل کردن کیف پول خود به یک سایت یا نرم‌ افزار می ‌تواند خرید خود را با سرعت و سهولت بسیار بالایی انجام دهد. تامین ‌مالی کیف پول‌ های باز می ‌تواند از طریق حساب یا کارت بانکی، کارت اعتباری، حساب رمزارزهای مجازی، واحدهای پولی مجازی و هر نوع از ذخایر ارزش انجام شود.

 

 

کیف الکترونیکی پول در ایران

در سال ۹۲ بانک مرکزی کلیات راه ‌اندازی طرح کیف پول الکترونیک را ارائه کرد. در طرح ارائه‌ شده کیف پول الکترونیکی مشتری از طریق حساب بانکی خود می ‌توانست نسبت به شارژ کیف الکترونیکی اقدام کند و از طریق مانده وجوه ریالی ذخیره شده در کیف پول الکترونیکی تراکنش ‌های انتقال، خرید ، برگشت از خرید، پرداخت قبض و مانده‌ گیری را انجام دهد. در طرح سال ۹۲ کنترل و اختیار کیف پول های الکترونیکی به طور مستقیم زیر نظر بانک مرکزی بود و از این جنبه این مزیت را داشت که امکان خلق پول به هیچ‌وجه برای بانک‌ ها یا خدمات‌ دهندگان کیف پول وجود نداشت. البته همین عدم امکان مدیریت کیف‌ های پول الکترونیکی توسط بانک ‌های تجاری باعث عدم استقبال بانک‌ ها شد و این طرح به صورت گسترده ‌ای اجرا و بهره ‌برداری نشد. به نظر می ‌رسد در طرح سال جاری اما اختیار و مدیریت کیف الکترونیکی پول تحت نظارت بانک مرکزی به بانک‌ های تجاری واگذار خواهد شد. کیف الکترونیکی پول که توسط بانک مرکزی به آن اشاره شده از نوع کیف پول باز خواهد بود. به همین علت قرار است طی روزهای آینده بانک مرکزی برای این طرح مجموعه‌ ای از ضوابط راهبری و نظارتی تهیه و ابلاغ کند.

نظارت بانک مرکزی بر کیف الکترونیک پول

کیف الکترونیک پول در نوع باز می‌ تواند باعث خلق پول و ایجاد نقدینگی جدید در سیستم اقتصادی کشور شود. به همین دلیل موافقت شورای پول و اعتبار با این طرح به صورت مشروط انجام شده است. شرط شورای پول و اعتبار مبنی بر وضع قوانینی از طرف بانک مرکزی است که از خلق پول جلوگیری شود. شنیده‌ ها حاکی از آن است که بانک مرکزی در قوانین و شیوه ‌نامه‌ های تدوین ‌شده برای بانک‌ های تجاری به مسائل مختلفی پرداخته است. به طور مثال یکی از این موارد، ضوابط در خصوص دسترسی بانک‌ ها به اطلاعات اپراتورهای اجرا کننده خدمات کیف پول است. به نظر می ‌آید با در نظر گرفتن امکان ایجاد کیف الکترونیک پول رقابتی برای دست ‌یابی به تکنولوژی ‌های کارآتر اتفاق خواهد افتاد و از این طریق ارائه خدمات بهتری در حوزه بانکداری به مردم را شاهد خواهیم بود.

منبع: دنیای اقتصاد

»
تهران خیابان شریعتی بالاتر از هویزه کوچه عمادیان پلاک ۳    تلفن: ۴۳۴۰۸۰۰۰    خدمات مشتریان: ۴۳۰۸۷
تمامی حقوق این سایت برای شرکت توسعه سرمایه پیشگامان پویا محفوظ می باشد.